Ochrona rodzicielstwa w pracy

Kodeks pracy szczególnie chroni pracowników w okresie ciąży i rodzicielstwa — obejmuje to zakaz zwolnienia, ograniczenia dotyczące pracy w nadgodzinach i porze nocnej oraz szereg uprawnień urlopowych.

Definicja

Ochrona rodzicielstwa to zestaw przepisów Kodeksu pracy chroniących pracowników w ciąży oraz korzystających z urlopów związanych z opieką nad dzieckiem przed niekorzystnymi działaniami pracodawcy, w tym zwolnieniem z pracy.

Podstawa prawna

Kodeks pracy, Dział ósmy “Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem”, w tym art. 177 dotyczący zakazu zwolnienia w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego.

Zakaz zwolnienia — kiedy obowiązuje

W okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego, a także od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie: urlopu macierzyńskiego (lub jego części), urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego lub urlopu rodzicielskiego (lub ich części) — do dnia zakończenia tego urlopu — pracodawca nie może:

• prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z tą pracownicą lub tym pracownikiem,
• wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z tą pracownicą lub tym pracownikiem.

Wyjątki od zakazu zwolnienia

Ochrona nie działa w przypadku:

• upadłości lub likwidacji pracodawcy,
• wystąpienia przesłanek uzasadniających dyscyplinarne zwolnienie pracownika — ale wymaga to zgody zakładowej organizacji związkowej reprezentującej pracownicę lub pracownika.

Inne uprawnienia związane z rodzicielstwem

• pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej,
• pracownicy w ciąży nie wolno bez jej zgody delegować poza stałe miejsce pracy,
• pracownikowi wychowującemu co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (tzw. dni opieki na dziecko) [WERYFIKACJA PRAWNA: potwierdzić aktualny wymiar i próg wieku dziecka],
• urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu rodzicom dziecka i mogą z niego korzystać jednocześnie.

Najczęstsze błędy i spory

Częstym błędem pracodawców jest przekonanie, że ciąża “automatycznie” chroni przed każdym zwolnieniem — ochrona nie obejmuje np. sytuacji likwidacji firmy. Z drugiej strony pracodawcy czasem próbują rozwiązać umowę tuż przed poinformowaniem ich o ciąży, co jest ryzykowne prawnie, jeśli pracownica poinformuje o ciąży w odpowiednim czasie.